เรื่องเล่าชีวิต‘ชาวเล’รำพันในคืนแรม จากหญิงชราแห่ง‘ลิเป๊ะ’
“เราได้ถูกทางการทำร้ายเราหนัก ๆ มาหลายครั้งแล้ว ครั้งแรกเมื่อคราวที่อุทยานฯเข้ามาทำการในบริเวณที่เราอาศัย เจ้าหน้าที่ได้ทำร้ายเรา ทำร้ายลูกหลานเรา เราต้องสูญเสียคนในชุมชนไป 2 คนอันเนื่องมาจากการต่อสู้กับอุทยาน ฯ จนต้องไปติดคุกที่บางขวางจนบัดนี้กว่า 20ปีแล้ว เขาสองคนก็ยังไม่ได้กลับคืนมาสู่ชุมชนเลย”
ล่ามแปลถ้อยคำของหญิงชราชาวอุลัคราโว้ยออกมา ให้ชายหนุ่มผู้พเนจรมาถึงเกาะแห่งนี้ ได้รับทราบเรื่องราวบนแผ่นดินเกิด นานหลายชั่วอายุคนที่พวกเขาอาศัยอยู่บนผืนแผ่นและท้องทะเลแห่งนี้ ก่อนที่อำนาจรัฐและความเจริญภายใต้การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว จะเข้ามาทำลายวิถีชีวิตแบบ
ดั้งเดิมเกาะลิเป๊ะเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะตะรุเตาในทะเลอันดามัน ซึ่งประกอบด้วยเกาะต่างๆ จำนวนมากอาทิ เกาะอาดัง เกาะราวี เกาะยาง เกาะหินงาม เกาะไข่ เกาะตง เกาะหินซ้อน ฯลฯ ซึ่งในแต่ละปีมีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติหลายหมื่นคนเข้าไปเที่ยว กิน ดื่ม หาความสนุกสุขสำราญ บนเกาะเหล่านี้นอกจากทรัพยากรธรรมชาติ สัตว์ทะเลทั้งกุ้ง หอย ปู ปลาอันอุดมสมบูรณ์แล้ว เกาะลิเป๊ะยังมีปะการังที่สวยงาม หาดทรายละเอียดสะอาดตา น้ำทะเลใสสะท้อนแสงแดดเป็นประกายสีฟ้าจนเห็นพื้นทรายด้านล่างผิวน้ำ มีสถานที่และบริเวณกว้างขวางมากพอในการรองรับกับกิจกรรมต่าง ๆ ของนักท่องเที่ยว ไม่ว่าจะเป็นการดำน้ำชมปะการัง ตกปลา อาบแดดหรือเล่นน้ำทะเล นับเป็นสวรรค์ของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ที่ปรารถนามุ่งไปเสพบรรยากาศอันสวยงามบนเกาะแห่งนี้การนั่งหัวเรือโต้คลื่นเพื่อไปยังเกาะแก่งต่างๆ เหล่านี้ ถือเป็นความท้าทายอย่างหนึ่งเกาะลิเป๊ะและเกาะอาดัง
ในปัจจุบันมีชุมชนชาวประมงกลุ่มหนึ่งที่เรียกตนเองว่าชาวอุลัคราโว้ยหรือชาวเล ทั้งสองเกาะมีชาวอุลัคราโว้ยหรือชาวเลอาศัยอยู่ประมาณ 520 ครอบครัว ประชากรกว่าหนึ่งพันคน ซึ่งอยู่ที่นี่มานานหลายชั่วอายุคน ประกอบอาชีพทำการประมงโดยเครื่องมือดั้งเดิมอดีตกาลที่ผ่านมา ผู้ชายชาวอุลัคราโว้ยจำนวนไม่น้อย ต้องเจ็บป่วยพิการขาลีบ เนื่องมาจากพวกเขาต้องดำน้ำลึกลงไปวางลอบดักสัตว์น้ำเป็นประจำทุกวัน แรงดันและความกดอากาศใต้ท้องทะเลที่ต้องประสบอยู่ทุกเมื่อเชื่อวันนี่เอง ที่ทำให้หลายต้องต้องกลายเป็นคนพิการคนที่นี่ยังได้รับการศึกษาน้อยเพราะเป็นพื้นที่อยู่ห่างไกล ถึงแม้ว่ามีการสร้างโรงเรียนมาตั้งแต่ปี 2501 แต่ชุมชนยังรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม และเอกลักษณ์ทางภาษาของชนเผ่าไว้ได้เป็นอย่างดีแต่ในทางกลับกันนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนการท่องเที่ยว กลับกลายมาเป็นนโยบายทำร้ายคนกลุ่มหนึ่งซึ่งเป็นเจ้าของแผ่นดินดั้งเดิมหญิงชราย้อนถึงเรื่องราวข่มขื่นที่เธอและเพื่อนชนเผ่าเดียวกันต้องประสบ !
“ครั้งนั้นกล่าวหาว่าพวกเราบุกรุกที่หลวง ทำให้ต้องหยุดการทำนาเพื่อปลูกข้าวกินเอง เลิกการทำไร่ปลูกผักเพื่อไว้กินกับอาหารอาหารทะเลที่หามาได้จากการวางลอบและตกเบ็ดชาวอุลัคราโว้ยต้องสูญเสียที่ดินทำมาหากินและที่อยู่อาศัยส่วนหนึ่งให้กับการเข้ามาอยู่ของหน่วยงานและประกาศแนวเขตอุทยานแห่งชาติ เมื่อปี 2517 ชาวอุลัคราโว้ยที่ผ่านเหตุการณ์ช่วงนั้นยังจำการถูกกระทำที่โหดร้าย ทารุณ เยี่ยงชาวอุลัคราโว้ยเป็นสัตว์ป่าที่ไปแย่งแผ่นดินเกิดของเขา”หลังจากนั้นพวกเขาก็ยังคงดิ้นรนต่อสู้ ทำมาหาเลี้ยงชีพกันต่อไป ไม่นานนักความทรงจำต่อเหตุการณ์ที่นำมาซึ่งความเจ็บปวดอัปยศก็เริ่มจางหายไปกับกาลเวลา พร้อมกับเพื่อนชาวอุลัคราโว้ยอีกสองคนที่ถูกจับกุมตัวไปก็ยังไม่ได้กลับคืนสู่ถิ่นเดิม และเมื่อเวลา
ล่วงมาถึงช่วงปลายปี 2540 พวกเขาก็ถูกทำร้ายอีกครั้ง ภายใต้นโยบายส่งเสริมการท่องเที่ยวทะเลอันดามันอันสวยหรู เพราะหลังจากนั้นเป็นต้นมา วิถีชีวิตของชาวอุลัคราโว้ยเริ่มเปลี่ยนแปลงไป ทุกสิ่งทุกอย่างในเกาะเริ่มมีมูลค่า การดำรงชีวิตตามวิถีชาวประมงแบบดั้งเดิมเริ่มสูญหายและหมดคุณค่าลงไปทุกขณะ“
มีคนต้องการที่ดินมากขึ้น ต้องการชายหาดมากขึ้น มีคนต้องการเปิดรีสอร์ท ร้านอาหารมากขึ้น แต่แทนที่ผลประโยชน์ที่มาพร้อมกับการท่องเที่ยวจะส่งผลให้อุลัคราโว้ยมีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น ทุกอย่างกลับสวนทางไปอย่างสิ้นเชิง มีชาวอุลัคราโว้ยที่ป่วยด้วยอาการเจ็บที่หน้าอกมากขึ้นจากการรับจ้างถาง ขุดรากไม้เพื่อทำรีสอร์ท แบกน้ำและน้ำมันเพื่อบริการแขกที่เข้าพักในรีสอร์ท แทนที่คนป่วยที่ป่วยเป็นขาลีบจากการดำน้ำเพื่อวางลอบเหมือนแต่ก่อน เราไม่รู้จะไปรักษาที่ไหนเพราะที่นี่ไม่ค่อยมีหมอ
”ความต้องการถือครองกรรมสิทธิ์ที่ดินนี่เอง ที่กลายเป็นปมปัญหาใหญ่ของชนพื้นเมืองเจ้าของแผ่นดินเดิมเหล่านี้“เราได้สูญเสียที่ดินของบรรพบุรุษไปเพราะเราไม่รู้หนังสือ เราไม่รู้กฎหมายทำให้พวกเราตกเป็นเครื่องมือของผู้รู้กฎหมาย ผู้มีอำนาจ ผู้รู้ ผู้มีความเจริญ ที่กล่าวหาว่าชาวอุลัคราโว้ยด้อยพัฒนา ชาวอุลัคราโว้ยต้องสูญเสียที่ดินให้กับคนที่ไม่ได้นับถือความศักดิ์สิทธ์ของโต๊ะคีรีไปแล้วหลายแปลงและกำลังจะสูญเสียเพิ่มมากขึ้นพร้อมกับการเจริญเติบโตของธุรกิจการท่องเที่ยว ยังมีอีกหลายพื้นที่ต้องโดนข่มขู่คุกคาม หลายพื้นที่ถูกฟ้องร้องเป็นคดีความอยู่ในชั้นศาล”
ชาวอุลัคราโว้ยไม่รู้หนังสือ ไม่รู้ว่าอะไรคือสิทธิครอบครองที่ดิน ไม่รู้จักและขวนขวายเพื่อที่จะหาเอกสารสิทธิ์มายืนยันความเป็นเจ้าของผืนแผ่นดินที่พวกเขาอยู่อาศัยมานานหลายชั่วคน พวกเขาไม่รู้ ไม่ใส่ใจ ไม่รู้จักกระบวนการยุติธรรมว่าเป็นอย่างไร ขั้นตอนการต่อสู้คดีจะต้องทำอย่างไร รู้แต่เพียงว่าโต๊ะคีรีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่พวกเขานับถือสอนให้เคารพธรรมชาติ ไม่เอาเปรียบผู้อื่น แม้กระทั่งสัตว์ที่ร่วมโลกกับเขา สถานการณ์ที่ดินบนเกาะลิเป๊ะกำลังรุนแรง เฉกเช่นเดียวกับกระแสการพัฒนาและการลงทุนด้านการท่องเที่ยวที่กำลังพุ่งสูง“
อนาคต...ชาวอุลัคราโว้ยอยากส่งลูกให้ได้เรียนกฎหมาย เพื่อต่อสู้กับนายทุนให้ชนะคดี และเรียนด้านการตลาดเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวและนำรายได้มาพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวอุลัคราโว้ยให้มีวิถีชีวิตที่ดีขึ้น แต่เราจะไม่เอาเปรียบและทำร้ายใคร เหมือนที่นายทุนทำกับเราในปัจจุบัน แต่กว่าจะถึงวันนั้น ชาวอุลัคราโว้ยทำได้เพียงภาวนาต่อโต๊ะคีรีให้คุ้มครองและรักษาชาวอุลัคราโว้ย ไม่ให้ถูกทำร้ายด้วยวิธีการที่รุนแรงจากนายทุน ให้มีคนมาช่วยให้พวกเราชนะคดีและรอดพ้นจากการล่ายึดแผนดินของบรรพบุรุษของเราไป”หรือเพียงแค่....
“ขอที่จากนายทุนคืนสักเล็กน้อยเพื่อเป็นที่ฝังศพของตัวเองและลูกหลานอย่างเงียบ ๆ โดยไม่ต้องมีพิธีกรรมใด ๆ แค่นี้ก็พอ” ทุกถ้อยความจากปากคำของหญิงชรากลั่นออกมาด้วยน้ำตา รำพันกับหนุ่มพเนจร ข้างกองไฟในคืนพระจันทร์ข้างแรม บนแผ่นดินบ้านเกิด !!๐